Volkse vroomheid ...(3)

 

(eigen foto)

In twee vorige berichten kon je kennismaken met twee relatief grote Mariakapellen in midden West-Vlaanderen. Tussen die twee in was er midden de velden nog een andere kapel die mijn aandacht trok tijdens eenzelfde zomerse fietstocht. Een kapel toegewijd aan een minder bekende heilige, de Heilige Aldegonde (+684), een moniale die in de buurt van het Noord-Franse Maubeuge een klooster stichtte en zoals dat dan wordt uitgedrukt daar in geur van heiligheid is gestorven. Ze wordt daarom meestal afgebeeld als abdis in de pij van een moniale met staf en boek. Haar voorspraak wordt ingeroepen  bij borstkanker.

(eigen foto)

In de eenvoudige kapel in Pittem werd ik ontroerd door de verschillende gedachtenisprentjes van vrouwen die overleden aan kanker en door een eenvoudig bord met een sprekende noodkreet. Wetenschap en techniek kunnen veel, maar de spirituele en emotionele nood van zieken krijgt in onze gezondheidsfabrieken (dat zijn toch onze ziekenhuizen nu) vaak weinig aandacht. Zo vinden mensen hun weg naar Sint Aldegonde, in het geloof en de hoop dat lijden en leven niet vergeefs zijn.

(eigen foto)

Volkse vroomheid ... (2)

 In een vorig bericht maakte ik gewag van de grote kapel O.L.Vr. van Bijstand in Meulebeke. Tijdens dezelfde fietstocht passeerde ik nog een andere grote kapel, in Pittem nu, een gebouw met apart torentje, opgetrokken door een eenvoudige particulier (in Meulebeke was het gebouwd in opdracht van de heer van Meulebeke).

(eigen foto)

In 1929 begon ene René Vanneste aan de bouw naar aanleiding van een verschijning aan hem van Maria met het kindje Jezus. Centraal staat een groot beeld van Onze Lieve Vrouw met kindje Jezus, Troosteres der bedrukten. Dit beeld wordt omringd door de kruiswegstaties en beelden en beeldjes allerhande. Ook een aantal exvoto's vervolledigen het zeer volle interieur. 

Buiten staan er voor de kapel nog twee goed onderhouden houten banken. De toren ernaast is voorzien van een uurwerk én heeft een klok die op onregelmatige momenten klept. Een in steen uitgedrukt geloof dat wonderwel straks zijn honderdjarige bestaan zal vieren...

(eigen foto van de toren met klok naast de kapel
moment van foto : 11u55 ...  is dit een buitentijdse plaats???)

Volkse vroomheid ...(1)

In 1910 schreef priester August Cuppens de tekst voor het lied 'Onze Lieve Vrouw van Vlaanderen', dat van muziek werd voorzien door Lodewijk De Vocht. Het begin van de tweede strofe is zeer duidelijk en blijft actueel voor wie door Vlaanderen rijdt of fietst of wandelt: 

Waar men gaat langs Vlaamse wegen, oude hoeve, huis of tronk,

komt men u, Maria, tegen, staat uw beeltenis te pronk.

In de buurt van Meulebeke en Pittem (midden West-Vlaanderen) fietste ik de voorbije zomer zo voorbij twee bijzondere (en grote) Mariakapellen.

In de buurt van de sportschool van Meulebeke staat een kapel toegewijd aan Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gebouwd in 1756 en verschillende keren verbouwd. Tijdens een doordeweekse voormiddag brandden tientallen kaarsjes en zat een man lange tijd in stilte voorovergebogen te bidden. Ik dacht bij het zien van deze man aan de gelijkenis van de farizeeër en de tollenaar (Lucas 18, 9-14), waarbij Jezus het eenvoudige gebed verkiest boven de pronkzucht. De pronkzucht van de kapel stond in schril contrast met de eenvoud van deze biddende man.

(eigen foto )

Op sterrenjacht

 Deze blog zal even pauze nemen... 

Ik word terug actief na 25 oktober.

Ondertussen kijk ik uit om de sterrennacht te zien 

en mij daarin even te verliezen 

en zo nieuwe energie en inspiratie op te doen...

in de verwondering dat we bestaan.

(Vincent van Gogh - Sterrennacht - ©Wikipedia)

De sterrenhemel zien

in het zenit van de zichtbaarheid,

een nachtelijke spiegel

van ons onomstotelijk bestaan.

Geen enkele zon, geen enkele maan

ontmijnt een mijmerende zekerheid,

de bijna lege ruimte

waarin het

bijna ondenkbaar is

dat we bestaan.

(Vanhee Luc in de bloemlezing van Johan van Cauwenberge : Van Plato tot Panajotova. Poëzie over liefde en passie uit het fonds van p gelicht., uitg. P, Leuven, 2020, blz. 182)

De rozenkrans van zéér dichtbij

  Nog tot en met 25 oktober zijn in 's Hertogenbosch vijftien schilderijen te zien die normaal thuis horen in de Antwerpse Sint Pauluskerk. Omwille van een restauratiecampagne hangen deze reeks doeken nu niet vier meter hoog, maar op ooghoogte in het Noordbrabants Museum. Een buitenkansje om deze serie barokke werken van dichtbij te zien en er alle details te kunnen bekijken. 

(de normale opstelling van de schilderijen - ©sintpaulusantwerpen)

Het betreft 15 werken die allen geschilderd werden rond 1610-1620. Elk doek kreeg als onderwerp een van de zogenaamde 15 mysteries van de rozenkrans. De rozenkrans is een gebedssnoer dat gelovigen begeleidde om gedurende het bidden van tien weesgegroetjes een bepaalde passage uit het leven van Maria en Jezus te overwegen. De 15 meditatiethema's voor de Pauluskerk werden geschilderd door niet de minsten zoals Pieter Paul Rubens, Antoon Van Dyck, Jacob Jordaens, David Teniers, Cornelis De Vos, Hendrik Van Balen, Arnout Vinckenborgh en anderen.

Een voorbeeld uit deze reeks is het eerste droevige mysterie, nl. de doodsangst van Jezus in de hof van Getsemane, zoals we die kunnen lezen in de synoptische evangeliën (Mt. 26; Mc. 14 en Lc. 22). Na het laatste avondmaal gaat Jezus bidden en neemt zijn drie meest nabije leerlingen mee (Petrus, Johannes en Jacobus), die allen in slaap vallen terwijl Jezus bidt dat de lijdenskelk aan hem zou voorbijgaan. Dat zien we links boven op het doek van David Teniers de Oude. Ondertussen komt Judas met soldaten de hof binnen om Jezus te verraden. Slechts van dichtbij is boven het hoofd van de slapende Johannes te zien hoe in het licht van fakkels gehelmde mannen naderen.

(eigen foto's)

Deze reeks is een staalkaart van de Antwerpse barokke schilderkunst uit de tweede decade van de zeventiende eeuw. Deze schilderijen werden in het Noordbrabants museum aangevuld met enkele hedendaagse kunstwerken die het gebedssnoer thematiseren en actualiseren.

Hij doet het weer...

Twee jaar na zijn 'outing' als katholiek gelovige met zijn boek "Tot God" publiceerde Christophe Vekeman opnieuw een boek met als titel : Het gebeurt, het gebeurt elke dag... De dag van uitgave was 8 september 2026, volgens de katholieke kalender het feest van de geboorte van Maria. 

De geboorte van het nieuwe boek werd mee begeleid door onder anderen een boeiend gesprek op de Nederlandse zender EO in podcastformule met interessante insteken en gesprekslijnen. In afwachting dat ik zijn nieuwe boek gelezen heb en hier mijn leeservaring zal delen verwijs ik graag naar deze podcast, een rit van ruim 1u15min., maar dank zij het retorische talent en de humor van Vekeman verveelt het niet. Wees daar maar zeker van!

 

Cultus

 Nog tot 30 september kan je in Lo-Reninge een literaire kunstroute ontdekken. In het centrum van Lo en in de kerken van de deelgemeentes Noordschote, Reninge en Pollinkhove zijn er telkens "duo's " opgesteld waarbij teksten geplaatst worden tegenover beeldende kunstwerken. Het samenbindende thema is : CULTUS over de afgoden van nu. De hedendaagse afgoden zijn dan volgens de curatoren Ilke en Uschi Cop het dwingende schoonheidsideaal, de alomtegenwoordige digitale wereld, de obsessie met autoritarisme en rituelen... 

Ik bezocht onlangs Lo en zag er acht van de dertien duo's. Voor mij waren niet alle duo's even geslaagd. Ondanks de onevenwichtige kwaliteit kon ik wel geïnspireerd worden door een aantal werken (literair of beeldend).  Het is prikkelend om te zoeken hoe sommige woorden en beelden zijn samengebracht. 

(eigen foto)

In de duiventoren van de voormalige abdij is een video te zien van Sofie Muller 'Barbara'. De heilige Barbara, patrones van brandweerlieden en mijnwerkers is meestal afgebeeld met een palmtak (symbool van marteldood) en een toren. In de duiventoren zien we een beeld van de heilige die langzaam door vuur wordt aangetast. Een object van verering wordt tot een verkoold overblijfsel... 

Het vers van Sarah De Koning daarbij alludeert op de verering en het vuur en op het hout waaruit de sculptuur is gemaakt. In haar titelloze vers associeert ze en slingert van de ene metafoor naar de andere. Uit dat gedicht lees je hier de eerste strofe. 

vraag mij, vanuit mijn brand vraagt mij

een gekrompen vonk in een tak slaapt

een fossiel in een steen

vraag mij licht in de lamp die denkt

nat te zijn van een nacht, dieponderdonker-duisternacht

en een lengte van zwart, gedenkt mij

Wie in de Westhoek is of er passeert, kan dit parcours zeker bezoeken. Er is altijd iets te ontdekken en te genieten in dit kleine stadje midden 'le plat pays'.