Volkse vroomheid ... (2)

 In een vorig bericht maakte ik gewag van de grote kapel O.L.Vr. van Bijstand in Meulebeke. Tijdens dezelfde fietstocht passeerde ik nog een andere grote kapel, in Pittem nu, een gebouw met apart torentje, opgetrokken door een eenvoudige particulier (in Meulebeke was het gebouwd in opdracht van de heer van Meulebeke).

(eigen foto)

In 1929 begon ene René Vanneste aan de bouw naar aanleiding van een verschijning aan hem van Maria met het kindje Jezus. Centraal staat een groot beeld van Onze Lieve Vrouw met kindje Jezus, Troosteres der bedrukten. Dit beeld wordt omringd door de kruiswegstaties en beelden en beeldjes allerhande. Ook een aantal exvoto's vervolledigen het zeer volle interieur. 

Buiten staan er voor de kapel nog twee goed onderhouden houten banken. De toren ernaast is voorzien van een uurwerk én heeft een klok die op onregelmatige momenten klept. Een in steen uitgedrukt geloof dat wonderwel straks zijn honderdjarige bestaan zal vieren...

(eigen foto van de toren met klok naast de kapel
moment van foto : 11u55 ...  is dit een buitentijdse plaats???)

Volkse vroomheid ...(1)

In 1910 schreef priester August Cuppens de tekst voor het lied 'Onze Lieve Vrouw van Vlaanderen', dat van muziek werd voorzien door Lodewijk De Vocht. Het begin van de tweede strofe is zeer duidelijk en blijft actueel voor wie door Vlaanderen rijdt of fietst of wandelt: 

Waar men gaat langs Vlaamse wegen, oude hoeve, huis of tronk,

komt men u, Maria, tegen, staat uw beeltenis te pronk.

In de buurt van Meulebeke en Pittem (midden West-Vlaanderen) fietste ik de voorbije zomer zo voorbij twee bijzondere (en grote) Mariakapellen.

In de buurt van de sportschool van Meulebeke staat een kapel toegewijd aan Onze Lieve Vrouw van Bijstand, gebouwd in 1756 en verschillende keren verbouwd. Tijdens een doordeweekse voormiddag brandden tientallen kaarsjes en zat een man lange tijd in stilte voorovergebogen te bidden. Ik dacht bij het zien van deze man aan de gelijkenis van de farizeeër en de tollenaar (Lucas 18, 9-14), waarbij Jezus het eenvoudige gebed verkiest boven de pronkzucht. De pronkzucht van de kapel stond in schril contrast met de eenvoud van deze biddende man.

(eigen foto )

Op sterrenjacht

 Deze blog zal even pauze nemen... 

Ik word terug actief na 25 oktober.

Ondertussen kijk ik uit om de sterrennacht te zien 

en mij daarin even te verliezen 

en zo nieuwe energie en inspiratie op te doen...

in de verwondering dat we bestaan.

(Vincent van Gogh - Sterrennacht - ©Wikipedia)

De sterrenhemel zien

in het zenit van de zichtbaarheid,

een nachtelijke spiegel

van ons onomstotelijk bestaan.

Geen enkele zon, geen enkele maan

ontmijnt een mijmerende zekerheid,

de bijna lege ruimte

waarin het

bijna ondenkbaar is

dat we bestaan.

(Vanhee Luc in de bloemlezing van Johan van Cauwenberge : Van Plato tot Panajotova. Poëzie over liefde en passie uit het fonds van p gelicht., uitg. P, Leuven, 2020, blz. 182)

De rozenkrans van zéér dichtbij

  Nog tot en met 25 oktober zijn in 's Hertogenbosch vijftien schilderijen te zien die normaal thuis horen in de Antwerpse Sint Pauluskerk. Omwille van een restauratiecampagne hangen deze reeks doeken nu niet vier meter hoog, maar op ooghoogte in het Noordbrabants Museum. Een buitenkansje om deze serie barokke werken van dichtbij te zien en er alle details te kunnen bekijken. 

(de normale opstelling van de schilderijen - ©sintpaulusantwerpen)

Het betreft 15 werken die allen geschilderd werden rond 1610-1620. Elk doek kreeg als onderwerp een van de zogenaamde 15 mysteries van de rozenkrans. De rozenkrans is een gebedssnoer dat gelovigen begeleidde om gedurende het bidden van tien weesgegroetjes een bepaalde passage uit het leven van Maria en Jezus te overwegen. De 15 meditatiethema's voor de Pauluskerk werden geschilderd door niet de minsten zoals Pieter Paul Rubens, Antoon Van Dyck, Jacob Jordaens, David Teniers, Cornelis De Vos, Hendrik Van Balen, Arnout Vinckenborgh en anderen.

Een voorbeeld uit deze reeks is het eerste droevige mysterie, nl. de doodsangst van Jezus in de hof van Getsemane, zoals we die kunnen lezen in de synoptische evangeliën (Mt. 26; Mc. 14 en Lc. 22). Na het laatste avondmaal gaat Jezus bidden en neemt zijn drie meest nabije leerlingen mee (Petrus, Johannes en Jacobus), die allen in slaap vallen terwijl Jezus bidt dat de lijdenskelk aan hem zou voorbijgaan. Dat zien we links boven op het doek van David Teniers de Oude. Ondertussen komt Judas met soldaten de hof binnen om Jezus te verraden. Slechts van dichtbij is boven het hoofd van de slapende Johannes te zien hoe in het licht van fakkels gehelmde mannen naderen.

(eigen foto's)

Deze reeks is een staalkaart van de Antwerpse barokke schilderkunst uit de tweede decade van de zeventiende eeuw. Deze schilderijen werden in het Noordbrabants museum aangevuld met enkele hedendaagse kunstwerken die het gebedssnoer thematiseren en actualiseren.

Hij doet het weer...

Twee jaar na zijn 'outing' als katholiek gelovige met zijn boek "Tot God" publiceerde Christophe Vekeman opnieuw een boek met als titel : Het gebeurt, het gebeurt elke dag... De dag van uitgave was 8 september 2026, volgens de katholieke kalender het feest van de geboorte van Maria. 

De geboorte van het nieuwe boek werd mee begeleid door onder anderen een boeiend gesprek op de Nederlandse zender EO in podcastformule met interessante insteken en gesprekslijnen. In afwachting dat ik zijn nieuwe boek gelezen heb en hier mijn leeservaring zal delen verwijs ik graag naar deze podcast, een rit van ruim 1u15min., maar dank zij het retorische talent en de humor van Vekeman verveelt het niet. Wees daar maar zeker van!

 

Cultus

 Nog tot 30 september kan je in Lo-Reninge een literaire kunstroute ontdekken. In het centrum van Lo en in de kerken van de deelgemeentes Noordschote, Reninge en Pollinkhove zijn er telkens "duo's " opgesteld waarbij teksten geplaatst worden tegenover beeldende kunstwerken. Het samenbindende thema is : CULTUS over de afgoden van nu. De hedendaagse afgoden zijn dan volgens de curatoren Ilke en Uschi Cop het dwingende schoonheidsideaal, de alomtegenwoordige digitale wereld, de obsessie met autoritarisme en rituelen... 

Ik bezocht onlangs Lo en zag er acht van de dertien duo's. Voor mij waren niet alle duo's even geslaagd. Ondanks de onevenwichtige kwaliteit kon ik wel geïnspireerd worden door een aantal werken (literair of beeldend).  Het is prikkelend om te zoeken hoe sommige woorden en beelden zijn samengebracht. 

(eigen foto)

In de duiventoren van de voormalige abdij is een video te zien van Sofie Muller 'Barbara'. De heilige Barbara, patrones van brandweerlieden en mijnwerkers is meestal afgebeeld met een palmtak (symbool van marteldood) en een toren. In de duiventoren zien we een beeld van de heilige die langzaam door vuur wordt aangetast. Een object van verering wordt tot een verkoold overblijfsel... 

Het vers van Sarah De Koning daarbij alludeert op de verering en het vuur en op het hout waaruit de sculptuur is gemaakt. In haar titelloze vers associeert ze en slingert van de ene metafoor naar de andere. Uit dat gedicht lees je hier de eerste strofe. 

vraag mij, vanuit mijn brand vraagt mij

een gekrompen vonk in een tak slaapt

een fossiel in een steen

vraag mij licht in de lamp die denkt

nat te zijn van een nacht, dieponderdonker-duisternacht

en een lengte van zwart, gedenkt mij

Wie in de Westhoek is of er passeert, kan dit parcours zeker bezoeken. Er is altijd iets te ontdekken en te genieten in dit kleine stadje midden 'le plat pays'.

God is er ...

In de loop der eeuwen zijn er massa's boeken geschreven om te bewijzen dat God bestaat of om te bewijzen dat hij één groot verzinsel is. Maar de 'ongelovigen' vinden niets van al die godsbewijzen en de 'gelovigen' menen dat die Godontkenners er helemaal naast zitten.  Natuurlijk valt God niet te bewijzen op een natuurwetenschappelijke manier, waardoor priester Georges Lemaître zonder in geloofsnood te komen, kon bijdragen aan de theorie van de oerknal. Geloven is ook van een totaal andere orde dan de positieve wetenschap, maar dat lijken vele mensen te vergeten of onder de mat te schuiven.

Zoals filosoof Simon Truwant in zijn goede boek "De waarheid heeft vier gezichten" (uitg. Houtekiet, 2025) stelt, is de waarheid niet te herleiden tot enkel cijfers en wiskundige of chemische formules. Andere benaderingen van de werkelijkheid hebben evenveel recht op hun plaats in een publiek debat. 

Dichters en kunstenaars weten al altijd dat er meer is dan de cijfertjes van de positieve wetenschap. Dichter Willem Jan Otten (1951) blijft haperen bij een zin uit de profeet Jesaja waarin die God laat antwoorden op de verzuchting van de ballingen alsof God hen zou vergeten hebben : "Kan een vrouw haar zuigeling vergeten, zich niet ontfermen over het kind van haar schoot? Al zou zij die vergeten, ik vergeet jou niet! Zie, in mijn handpalmen heb ik je gegrift." (Jes. 49, 15-16). In zijn gedicht maakt Otten ook allusie op de leer van de kerk over de 'presentia realis' die stelt dat Jezus werkelijk aanwezig is in de geconsacreerde hostie en wijn. 

Het gedicht van Otten biedt stof tot meditatie en prikkelt tot openheid, zowel voor de gelovige als voor de ongelovige. 

(Jules De Bruycker : Interieur Sint-Niklaaskerk Gent tekening 1936 - ©The Art Couch)

Hoe wij in de handpalm neergeschreven zijn,

ik heb het nog niet grondig onderzocht.

Wel schat ik dat het om iets draadloos'gaat.

Zodra het een van ons alhier te gortig wordt,

bijvoorbeeld in de basiliek de diepdemente vrouw

die, met een tissue en een eeuwigheid te laat,

geschilderd bloed poogt weg te vegen van een houten

wreef, dan gloeit van haar, die niets meer weet,

de naam op in de palm van de hand. Die voelt,

vermoedelijk, hoe koel van lieverlee zijn vlees,

hoe weinig zijn presentia reëel nog scheelt

van onderzodenklam en onverrijsbaar zijn,

en weet: dat ik besta is dat zij streelt.

(uit: Hotel Parnassus. Poëzie van dichters uit de hele wereld., uitg. De Arbeiderspers, Amsterdam, 2004, blz. 69)