Sporen van het Rijke Roomse Leven ...

 Tijdens de zomermaanden is het dorp Watou, nabij de grens met Frankrijk in het 'diepe' West-Vlaanderen, de plaats voor een kunstenfestival waarin poëzie en beeldende kunsten samen komen. Ieder jaar is ook de plaatselijke parochiekerk Sint-Bavo een van de festivallocaties. Deze kerk getuigt in architectuur en aankleding van een lange geschiedenis met veel vroomheid en steunende mecenassen.

Nu laatst vielen mij de offerblokken op, ingemetseld in de laatste pilaren (dichtst bij de uitgang) met hun specifieke intenties. 

Ik vermoed dat daar de laatste (tientallen) jaren geen euro(cent) meer is gedeponeerd. Stille getuigen van oude vroomheidspraktijken, waarbij je moeilijk een glimlach kan onderdrukken, vooral de lafenis van de gelovige zielen.

(eigen foto's - kerk St. Bavo Watou juli 2026)

Sporen van middeleeuwse vroomheid en kunde - het Sint Maartenskerkje van Vic - 4 -

 Voor een laatste keer laten we ons verleiden door de bijzondere fresco's in het kleine kerkje van Vic (departement Indre). Op het einde van de elfde eeuw werd de parochie van Vic bediend door monniken van de abdij van Déols, toen een machtige benedictijnerabdij vlak bij Châteauroux. Deze monniken realiseerden de fresco's in het midden van de twaalfde eeuw. Recente bronnenstudies ontdekten dat het iconografisch programma in Vic mee bepaald werd door de geschriften van een monnik van de abdij van Déols, nl. Hervé de Bourg-Dieu. Hij schreef een commentaar op het boek Jesaja, die geroepen werd om profeet te worden. Hem verscheen een engel, maar die verschijning deed Jesaja beseffen hoe klein en zondig hij was en daarom niet waardig om profeet te worden. Hij beschrijft dit visioen en zegt dat een engel met een gloeiende kool zijn lippen kwam zuiveren zodat hij klaar was voor zijn profetenwerk (Jesaja 6). Dat zien we op een fresco in het priesterkoor. 

(eigen foto)

Daarnaast is er het verhaal van de intocht van Jezus in Jeruzalem (cfr. Mt. 21; Mc. 11; Lc. 19 ; Jo. 12), op het eerste zicht geen 'logisch' vervolg op die zuivering van Jesaja. Maar in dat visioen hoorde Jesaja ook de engelen (serafijnen zegt hij) de lof van God zingen : Heilig, Heilig, Heilig, de Heer der Heerscharen. En in alle evangelieverhalen wordt verteld dat het volk Christus toezong met woorden uit psalm 118 (26) : Gezegend wie komt met de naam van de Heer. Deze twee verzen samen vormen het vaste lied in de eucharistieviering, voor de consecratie, dat we kennen als het 'Sanctus'. In de mis herdenken wij het lijden en de dood van Christus én die werden ingezet met de intocht in Jeruzalem. Zo zien we hoe deze twee scènes dan toch bij elkaar aansluiten. De priester ziet en moet eerst en vooral beseffen dat hij onwaardig is, wordt dan gezuiverd en mag dan binnentreden in het mysterie van de Verlossing (de Passie en Pasen van de Heer).

(eigen foto)

Met deze beschouwing van deze fresco's verlaten we dit prachtige kerkje van Vic, dat mede dank zij schrijfster George Sand (1804-1876) op de lijst van Franse monumenten werd geplaatst en daardoor met de nodige zorg is bejegend.

Sporen van middeleeuwse vroomheid en kunde - Sint Maartenskerkje van Vic - 3 -

Nog een keer  kijken we nog rond in het romaanse dorpskerkje van Vic (departement Indre) en zijn bijzondere muurschilderingen.

Nu zien we enkele scenes die ook door de gewone gelovigen gemakkelijk konden worden gezien vanuit het kerkschip. De Bijbelse taferelen staan op de grote muur die schip van priesterkoor scheidt terwijl St. Martinus op de rechterzijmuur te zien is.

De tronende Christus wordt bovenaan geflankeerd door de apostelen links en rechts van hem. Onder die apostelreeks zijn een aantal verhalen te zien uit het zogenaamde 'kindsheidsevangelie'. Dit wil zeggen over de geboorte wat er kort daarvoor en daarna gebeurde. 

Naar het altaar kijkend zien we rechts onder de apostelen twee scènes met Maria in de hoofdrol. Er is helemaal rechts het bezoek van de engel Gabriël aan Maria zoals het te lezen is in het evangelie van Lucas (1, 26-38) en dat we ook kennen als de 'boodschap aan Maria'. Links daarvan is er een minder bekend verhaal uit een apocrief tekst, nl. het proto-evangelie van Jacobus. Daarin wordt vertelt dat wanneer ontdekt werd dat Maria zwanger was, zij zich moest rechtvaardigen voor de hogepriesters en schriftgeleerden. De vinger die terechtwijst en de onderdanige Maria.

(eigen foto )

Aan de linkerkant staat onder een deel van de apostelen het kindje Jezus centraal, met rechts hem zittend op de schoot van Maria alsof hij op een troon zetelt, boven hem de ster die de wijzen uit het oosten de weg toont naar de Heiland. Onmiddellijk bij Maria en Jezus vallen herders op hun knieën neer terwijl achter hen de drie koningen of wijzen op hun paarden het kerstekind naderen. Picturaal valt het op hoe de schilder twee paardenpoten laat de boord van het tafereel doorbreken.

(eigen foto)

Sporen van middeleeuwse vroomheid en kunde - Sint Maartenskerkje in Vic - 2 -

 In een vorig bericht werd je al binnengevoerd in het romaanse kerkje van Vic (departement Indre). Laat ons nu even dichter een aantal fresco's bekijken. Een groot deel van de beschilderingen waren niet zichtbaar voor de gelovigen, want ze vulden de muren van de ruimte tussen de gelovigen en de absis met het altaar, dat is een soort priesterkoor. Dus vele van die fresco's waren bedoeld als meditatiestof voor de priester en diaken.

Deze reeks muurschilderingen vormen een soort stripverhaal en een van de hoofdthema's is het lijdensverhaal van Christus, met de intocht in Jeruzalem op palmzondag, het laatste avondmaal met voetwassing en aankondiging door Jezus van het verraad van Judas, de kruisiging en kruisafneming. Bij momenten slaagt de schilder er wonderwel in om emoties te suggereren.

De scene van het Laatste Avondmaal toont wat we lezen in het evangelie van Mattheüs : " 's Avonds gingen Jezus en de leerlingen samen eten. Onder het eten zei Jezus : 'Luister goed naar mijn woorden : één van jullie zal mij uitleveren.' De leerlingen werden heel verdrietig en vroegen allemaal aan Jezus : 'Ben ik het? Neen toch, Heer.' Jezus antwoordde : 'Eén van jullie nam net iets uit de schaal, tegelijk met mij. Dat is de man die mij zal uitleveren." (Mt. 26, 20-23)(vertaling : Bijbel in gewone taal). We zien op de schildering de verwarring onder de apostelen door hun blikrichting en  de houding van hun handen.

(Laatste Avondmaal - kerkje Vic - eigen foto)

Een andere episode uit het Laatste Avondmaal wordt ook verbeeld, namelijk de voetwassing én dat speciaal van Petrus, omdat hij net protesteerde : "U mag mijn voeten beslist niet wassen. Nooit! Jezus zei : 'als ik je voeten niet mag wassen, kun je niet bij mij horen.' Toen zei Petrus : 'Heer, was dan niet alleen mijn voeten, maar ook mijn handen en mijn hoofd!' " (Jo. 13, 8-9) (vertaling Bijbel in gewone taal). De armen van Petrus geven mooi uitdrukking aan het protest van Petrus.

(voetwassing van Petrus - kerkje Vic - eigen foto)

En dan is er het verraad van Judas, door middel van een kus. Deze verraderskus kennen we in ons spraakgebruik als de ' Judaskus'. (cfr. Mc 14,45 en Mt. 26,49). Het indringende ogenspel in Vic is impressionant. 

(Judaskus - kerkje Vic - eigen foto)

In een volgende bericht wil ik nog enkele delen van de muurschilderingen in Vic onder de aandacht brengen.

ûs 

Sporen van middeleeuwse vroomheid en kunde - Sint Maartenskerkje in Vic - 1 -

In het departement Indre, in de buurt van het stadje La Châtre en niet ver van het huis van schrijfster George Sand (1804-1876), is er het dorpje Vic. Hier waren ooit Romeinen gevestigd en werd in de 11e-12e eeuw een kerkje gebouwd, in de stijl van die tijd, romaans dus. Alleen het torentje werd later toegevoegd.

(kerkje van Vic - eigen foto)

Het interieur van dat kerkje, toegewijd aan de heilige Martinus, staat op de lijst van beschermde monumenten in Frankrijk. In de 19e eeuw ontdekte de pastoor onder een kalklaag fresco's die het grootste deel van de kerkmuren bedekten. Na onderzoek bleken deze gemaakt te zijn in de 12e eeuw. In een bijgebouw van de kerk kan de bezoeker via een aantal schermen inzoemen op de geschiedenis en iconografie van deze fresco's. Mede dank zij George Sand werden de fresco's bewaard en erkend als uitzonderlijk erfgoed.

Als je de deur van het kerkje openduwt, wordt je onmiddellijk getroffen door het totaalzicht. En je ziet dat er veel te ontdekken valt... als je dieper doordringt tot in het priesterkoor en de absis.

(overzicht interieur kerk Vic - eigen foto)

In een volgend bericht hier zullen we dit kleine juweeltje verder onder de loupe nemen.

Sporen van middeleeuwse vroomheid en kunde - Gargilesse Dampiere - 2 -

In een vorig bericht maakten we kennis met het romaanse kerkje van Gargilesse Dampiere maar het beste moet dan nog komen. 

Er is onder de kerk een crypte die helemaal beschilderd is met fresco's uit de 13e eeuw. Deze fragiele kunstwerken zijn er meestal nog goed bewaard, ondanks vochtigheid en schimmelvorming. Hier zien we scenes die verwijzen naar het laatste oordeel en naar de kindsheidsverhalen uit het evangelie. 

(hoofdnis in crypte kerk Gargilesse - laatste oordeel - eigen foto)

Een van de zijtaferelen toont hoe Maria wordt verbeeld als de nieuwe Eva. De eerste Eva (onderste niveau) heeft door haar ongehoorzaamheid (het plukken van de verboden vrucht) het lijden in de wereld gebracht (cfr. boek genesis 2 en 3) en Maria bovenaan links gehoorzaamt aan de engel , en rechts als vervolg van een stripverhaal, bezoekt ze haar zwangere nicht Elisabeth (Lc. 1).

(fresco's met beneden Adam en Eva en boven Maria - kerk Gargilesse - eigen foto)

En een iets minder goed bewaarde fresco toont Maria met baby Jezus op een ezel, verwijzend naar de vlucht naar Egypte na het bezoek van de drie wijzen (Mt. 2).

(vlucht naar Egypte - fresco in kerk van Gargilesse - eigen foto)

Deze kerk vormt een buitengewoon geheel dat getuigt van de geloof en de vakmanschap uit de middeleeuwen, maar die ons nog tot op vandaag kunnen ontroeren. 

Sporen van middeleeuwse vroomheid en kunde - Gargilesse Dampierre -1-

 

(eigen foto - kerk Gargilesse)

In het kleine dorpje Gargilesse Dampierre in het zuiden van het departement Indre, niet zo ver van Châteauroux, staat een fors romaans kerkje binnen de ommuring van een kasteeldomein, gebouwd in de 12e eeuw. 

De sobere buitenmuren doen niet vermoeden welke oude schoonheden zich verschuilen daarachter. 

De kerk heeft een beschilderd absisplafond met een majesteitelijke, zegenende Christus in een purperen gewaad (koninklijke kleur en tegelijk verwijzend naar de bespotting van de gevangen Jezus cfr. Marcus 15,16-20 en vergelijkbaar Mt. 27 en Joh. 19)), in een mandorla dat symbool staat voor het samenkomen van twee werelden (de hemelse en de aardse).

(plafond absis kerk Gargilesse - eigen foto)

Rondom rond worden pilaren versierd met gebeeldhouwde kapitelen die verwijzen naar Bijbelse taferelen. Ik heb ze niet geteld, maar er zouden 120 zo'n beeldige kapitelen zijn. Wel worden daar ook de vierentwintig oudsten voorgesteld, zoals beschreven in het boek van de Openbaring (Apoc. 4, 4) : "(En ik zag) rondom de troon vierentwintig tronen en op die tronen vierentwintig oudsten gezeten, gekleed in witte gewaden en met gouden kronen op hun hoofden".

(oudste uit het boek Apocalyps - kapiteel in kerk Gargilesse - eigen foto)

(Maria bezoekt Elisabeth cfr Lc 1 - kapiteel in kerk Gargilesse - eigen foto) 

Troyes - broze lichtwijzers in de kathedraal

 In de gotische kathedraal van Troyes (Noord-Frankrijk, dep. Aube) zijn er vele hedendaagse kunstwerken die het geloofsverhaal mede actualiseren. Als een soort dialoog met de middeleeuwse glasramen ontdekte ik ook enkele werken in glas tijdens de rondgang doorheen deze grote en grootse kerk. 

Glas laat licht door, glas kan gekleurd zijn en zo het licht mee breken en verdelen, maar glas is ook een breekbaar materiaal. Zoals wij mensen die kunnen stralen en door woord en leven een weg wijzen, maar die ook kunnen breken onder druk en agressieve inbreuken.

Een van de vele zijkapellen van deze kathedraal is ingericht als gebedsruimte met daarin centraal op het altaar een tabernakel, waarin de gewijde hosties bewaard worden en zo het verblijf zijn van Christus. 

Bij de ingang van deze kapel, langs de kooromgang wijzen er twee glazen panelen naar die ruimte, met links en rechts een engel met ruim gespreide vleugels getekend (gegraveerd of ?), engelen die Gods nabijheid aankondigen. Dit is een werk van Fritz Muehlenbeck uit 2009. Zoals de engel de aanwezigheid van Jezus aankondigde aan Maria, zo kondigen deze twee transparante figuren ook de eucharistische aanwezigheid aan.

(eigen foto's)

Eenmaal in de kapel wordt de blik van de bezoeker getrokken naar het altaar waarop een tabernakel staat in glas, een veelkleurig spel van kruisen. Hier denk ik spontaan aan die passage het de eerste brief van Petrus die het erover heeft dat wij als christenen rentmeesters zijn over de veelkleurige genade van God. Ik verwijs graag naar mijn artikel hierover in het monastieke tijdschrift De Kovel (nr. 55, november 2018). Dit bijzondere tabernakel (of zoals het in Frans klinkt la tour eucharistique) is gemaakt door Hélène Mugot in 2008.

(eigen foto - mei 2026)

Hedendaagse glaskunst dicht bij de gelovigen terwijl in de hoge ramen de oude glaskunst ook haar bijdrage levert aan het tonen van de veelkleurige genade van God.

Kerk St. Eustache in Parijs - 2 -

 Als gelovige een niet vertrouwd kerkgebouw bezoeken is altijd iets spannends. Er is het esthetische en historische verhaal van zo'n gebouw. Je ontdekt hoe men vroeger bouwde, decoreerde en inrichtte. Maar altijd vind je ook sporen van het dagelijkse actuele leven van de gemeenschap die in dat gebouw samenkomt. Affiches, folders, een herinrichting... tonen iets van het leven van de plaatselijke kerk.

In Saint Eustache in Parijs stond tijdens de voorbije kerstdagen hun inzet voor de daklozen en armen centraal omdat ze nu al veertig jaar warme maaltijden bezorgen in de wintermaanden. (zie ook vorig bericht)

In St. Eustache boeide het mij ook hoe barokke schilderijen en sculpturen samen gaan met heel wat moderne kunstwerken. Twee recente kunstwerken met een eigen verhaal zijn de moeite waard om te overwegen.

(eigen foto)

Er is hier eerst een -op het eerste zicht- eerder onopvallende sculptuur, maar de grauwe kleur en de tekstbordjes daarbij nodigen uit om nader te kijken. Het betreft een werk van de Franse artiest (glazenier, beeldend kunstenaar) Pascal Convert (1957) met als titel Cristallisation #3. We zien een corpus van Christus aan het kruis, waarvan de armen ontbreken.

Via een bijzonder proces heeft de kunstenaar een gevonden houten beeld omgevormd tot een glazen beeld. Het houten beeld werd helemaal gekuist en alle gaten en holtes werden opgevuld. Dan werd het in een gietvorm geplaatst, die langzaam wordt gekookt tot 880°. Het hout verbrandt en er ontstaat een leegte die wordt opgevuld met vloeibaar glas. De houten Christus is vernietigd maar krijgt een nieuw glazen leven... Het vergankelijke aardse wordt omgevormd tot een kristallen nieuwe sculptuur. 

Het kristal doet mij onmiddellijk denken aan enkele passages in het boek van de Openbaring, zoals het visioen in hoofdstuk 4 waar Johannes een troon ziet "en voor het aanschijn van de troon iets als een zee van glas, gelijkend op kristal" en in de slothoofdstukken waar de ziener het hemelse Jeruzalem ziet stralen :"Haar lichtglans is gelijk allerkostbaarst gesteente, zoals kristalheldere jaspis" en iets verder "de stad is puur goud, aan zuiver kristal gelijk" (Apoc. 4 en 21).

Bij de inhuldiging van dit werk sprak de pastoor van de parochie een heel doorwrochte tekst uit over de betekenis van dit werk. Via deze link kan je (in het Frans) zijn hele toespraak nalezen. https://www.saint-eustache.org/inauguration-de-loeuvre-de-pascal-convert-christallisation-3-la-douceur-du-sacre-par-le-pere-yves-trocheris-cure-de-saint-eustache/

Het kunstwerk is voor de pastoor een theologische daad, waarin de kunstenaar de 'desacralisatie' van onze wereld toont, onze wereld waarin God dood is. 

Kerk St. Eustache in Parijs - 1 -

 In de dagen voor Kerstmis '24 bezocht ik nog eens de imposante kerk Saint-Eustache in hartje Parijs (1e arrondissement). Het was wellicht meer dan 20 jaar geleden dat ik daar nog was binnengestapt.

Dus een soort van herontdekking. 

Van buiten af valt het op hoe groot dit gebouw is: 100 m. lang, 44 m. breed en 33 m. hoog. De stijl van de kerk is niet zo homogeen : gotische en renaissance elementen bevestigen dat ze gebouwd werd tussen 1532 en 1637. Binnen is het een schatkamer met veel schilderijen en andere kunstwerken van de 16e eeuw tot hedendaagse makelij. De glasramen en sculpturen overal rond getuigen mee van de rijke geschiedenis van deze centrumkerk. Allerlei plaquettes verwijzen naar beroemde bezoekers (vb. Mozart) of parochianen (vb. Jean-Philippe Rameau). Het orgel en de bijzondere akoestiek zorgen ervoor dat er hier regelmatig concerten worden gehouden, en niet uitsluitend orgelmuziek! 

(kerk St. Eustache Parijs  - eigen foto)

In die Kerstperiode zette de parochie hun hulpactie voor de armen van de binnenstad in de verf. Deze winter is het het veertigste (40) jaar op rij dat ze hun zogenaamde "la soupe saint-eustache" organiseerden. Dank zij een 'leger' van ongeveer 300 vrijwilligers worden elke winter tussen 1 december en 31 maart elke avond ongeveer 250 warme maaltijden bedeeld. Bij gelegenheid van deze 40ste verjaardag werd op vraag van een sponsor de Franse artieste Fanny Allié (1981 Montpellier ; werkzaam in New York USA) uitgenodigd met haar kunstwerk "The Glowing Homeless" (de stralende dakloze). In een van de zijkapellen kreeg dit werk een prominente plaats. Een gloeiend eerbetoon.

(Fanny Allié : The glowing homeless - eigen foto)

Een omweg, tot 500 maal !!!

 Dit bericht is het vijfhonderdste op deze blog. 

Een moment van trots, van dankbaarheid en van bezinning...

Met deze blog wil ik mijn zoeken delen en het ont-dekken van een verhaal van vertrouwen dat gelezen kan worden in beeldende kunsten van vroeger en nu, tussen muzieknoten en in de witruimte van moderne en hedendaagse poëzie.

Ik lees deze tekenen vanuit het verhaal dat is uitgeschreven in de bibliotheek die we nu "Bijbel" noemen. Die verhalen vormen een open raam op ons leven ook anno 2024, en misschien nog actueler dan ooit. Aangezien die bibliotheek een reeks is van getuigenissen en een verslag van het zoeken hoe de relatie kan zijn tussen die dragende grond en wij, mensen, kunnen wij ons zoeken daarin terugvinden en verwoord zien. Die woorden doen iets vermoeden van het éne Woord waarin Hij die is, voor ons bereikbaar wordt.

Zeer recent las ik een vers van de jonge dichteres Aline Vera de Jonge (1989) dat verscheen in het tijdschrift Het liegend konijn (2024/1, blz. 145) en dat getiteld is 'omweg'. 

Zoals kunsten voor mij vaak een omweg zijn en een raam vormen om de vertrouwenswaardige onderstroom van het geloof te ontdekken en weer dichter in mijn leven te brengen, zo dicht de Jonge over haar omweg... en vinden we elkaar. Hij, de te vertrouwen onderstroom van ieder mensenleven, is bereikbaar langs ook de omweg van Aline Vera de Jonge, én naar ik hoop ook langs de omweg van deze blog.

OMWEG

Dit is niet dezelfde rivier

dezelfde brug en ook deze kerk

heb ik niet eerder bezocht

zonder jou.

Ik kniel in de banken

(Hamburg kerk Sankt Jakobi
augustus 2024 - eigen foto)

zonlicht snijdt kleuren door het glas

blauw de mantel

rood het hart en wit

de trillende stilte.

Het is dinsdagochtend

de dorpelingen zijn elders en ook jij

bent ver van hier.

Ik richt mijn blik omhoog

volg bogen, gewelven, speel een lijnenspel

met het zandkleurige steen, en ja

mijn handen hebben zich gevouwen.

Er kijkt altijd iemand toe

natuurlijk, maar dit gebed

is geen doen-alsof.

Dorpskerken - Nokere

 Dorpskerken zijn heel vaak gesloten tijdens de week en buiten de uren van een dienst. Als er een open is, stap ik graag eens binnen. Het kerkgebouw en de inrichting zijn materiële getuigen van een geloof(sbeleving) en van een christen gemeenschap. 

Soms zijn er wel best grappige situaties, soms ook getuigen ze van een hoge graad van pragmatisme en vaak vraag ik mij dan af: hoe is met tot deze opstelling of situatie kunnen komen.

Bij een wandeling in het Oost-Vlaamse Nokere stond de kerkdeur open en dit trof ik er onder anderen aan...

Een zijaltaar waar het heilige en het profane héél vreedzaam samen leven. Geen kloof tussen geloof en leven, denk je dan.

(eigen foto augustus 2023)

Een sokkel die normaal een heiligenbeeld draagt dient tot steun voor een droogboeket onder stolp. Was er echt niets anders???

(eigen foto augustus 2023)

11 november Sint Maarten

(Egbert Modderman
Sint Martinus 2015
schilderij in de protestantse
Martinikerk in Groningen
©Wikipedia)

 In België en heel wat andere landen wordt op 11 november de wapenstilstand herdacht van 1918, die het einde van Wereldoorlog I inluidde. Sedert jaar en dag is dat in de christelijke kerken ook de gedenkdag van de heilige Martinus van Tours, een heilige die herdacht wordt in de verschillende kerken, protestants, orthodox en katholiek.

Een heilige dus over alle geloofsgrenzen heen.

Bij deze dubbele gedenkdag wil ik met jullie een getuigenis delen van de kleinzoon van een Duitse soldaat uit Wereldoorlog I, Hans-Stefan Hascher. Diens grootvader was fotograaf voor het Duitse leger en in zijn erfenis zaten dan ook tientallen bijzondere foto's van de streek rond Ieper tijdens de Groote Oorlog. Hij schonk deze aan het In Flanders Fields Museum in Ieper op 4 augustus 2020.  Piet Chielens ontving deze schenking en noteerde volgende toelichting van Hascher. Dit spreekt verder voor zich als bezinning op deze dubbele gedenkdag. Hij vond dat een bezoek aan het IFF-museum zeker aan te bevelen is...

"Al zeker voor de fotocollectie met de foto's  van de verwoesting van de Lakenhallen en vooral van de Sint-Maartenskathedraal ernaast. Dit is de tweede aan Martinus gewijde kathedraal die vernietigd werd in een menselijk conflict. De eerste kathedraal was de oorspronkelijke kathedraal Saint-Martin in Tours, die aan het eind van de Franse Revolutie werd verwoest, en dit was de tweede, opnieuw in een conflict dat men alleen maar leek te willen oplossen met geweld en vernietiging en vervreemding.

Het adagio van Sint-Maarten was 'divide et impera', het oude Romeinse beginsel van duurzaam bestuur, wat betekent : 'delen en heersen'. Eigenlijk wordt bedoeld: 'deel en bestuur' en niet, 'verdeel en overheers', zoals zo vaak wordt beweerd. Het is het enige beginsel dat zorgt voor een vreedzame oplossing van conflicten en voor sociaal welzijn. Het is het meest fundamentele principe  dat Sint-Maarten tot vandaag voor ons heeft bewaard. Alle sociale

prentbriefkaart met de  Lakenhallen,  Grote Markt
en Sint-Maartenskathedraal anno 1918-19(©nl.geneanet.org)

 welvaart, alle duurzame en vreedzame co-existeren, is precies op dit principe gebaseerd. En het schenden van dit principe zoals door de absolutistische monarchen voor de Franse Revolutie, en zoals door de Europese aristocraten en autocraten voor de Eerste Wereldoorlog, was het uitlokken van een groot conflict dat twaalf miljoen soldaten het leven kostte in de Eerste Wereldoorlog en resulteerde in nog vele miljoenen meer van getraumatiseerde of kreupele soldaten en burgers.

Dit zou dus een dubbele reden moeten zijn om naar Ieper te gaan, want er is niet alleen het In Flanders Fields Museum, maar er is ook het lot van de Sint-Martinuskathedraal ernaast... Als we die vandaag zien, na de wederopbouw, denken we dat het conflict er nooit geweest is. Daarom is het heel goed om vlak naast de deur die herinnering te hebben aan hoe het écht is gelopen. Daar mogen mijn grootvaders foto's, zo hoop ik, toe bijdragen."

(Uit : In Flanders Fields Museum jaarboek 2021, blz. 48)

Jezus wordt bekoord in de woestijn : beelden voor de veertigdagentijd - 2 -

 In deze reeks verbeeldingen van het bekoringsverhaal van Jezus zullen we vooral zien hoe het verhaal volgens het evangelie van Matteüs (hfst. 4) of Lucas (hfst. 4) wordt getoond. In vergelijking met het summiere sobere verhaal van Marcus (zie deze blog bericht van 6 maart) zien we hier telkens drie bekoringen.

Het is goed om naast deze afbeelding deze evangelieverhalen te leggen. Zo kan je als lezer/kijker met meer aandacht het beeld laten inwerken op je hart.

Hieronder zie je een deeltje van de mozaïek die de binnenmuren van de San Marcobasiliek in Venetië bedekt. De stijl is duidelijk oosters en statisch en doet denken aan orthodoxe iconen. Deze verbeelding stamt uit de 12e eeuw.

Crypte St. Hermeskerk Ronse

 In Ronse onder de St.Hermesbasiliek bevindt zich  de grootste crypte van België. Op deze plek werden de relieken van de heilige Hermes bewaard en vereerd tot aan de Franse Revolutie. Sedert 2014 is de crypte heringericht zodat je er heel wat archeologische vondsten kan zien en een toelichting krijgt bij de middeleeuwse heiligenverering van Hermes. Zeer aan te raden...

Zie maar...

Sint Hermeskerk in Ronse

(als barok mij toch té barok is...)

 

Augustinus in Milaan (2)

In de vorige blogpost vertelde ik hoe Augustinus voor zichzelf tot geloof kwam. In die tijd was het de gewoonte dat mensen op volwassen leeftijd zich lieten dopen. Dat gebeurde normaal tijdens de paasnacht en de hele vastenperiode ervoor was een intense periode van geloofsonderricht.
Zo ook voor Augustinus die in Milaan op 24 april 387 werd gedoopt door bisschop Ambrosius. Er zijn twee plaatsen in Milaan waar de doop van Augustinus wordt herdacht.

(Sant'Agostino in Camminadella
eigen foto 6 juni 2019)

In de onmiddellijke nabijheid van de Basilica Sant' Ambrogio waar het graf vereerd wordt van Sint Ambrosius, is er een klein kerkje dat ik per toeval heb ontdekt en dat noemt: Chiesa Sant' Agostino in Camminadella. Dank zij de middagsluiting van de basiliek zochten we nog wat schaduwen verkoeling in het hete centrum van Milaan. Metrowerken vlakbij maakten veel kabaal en we zochten wat verder weg enige rust en koelte. Zo ontdekten we een klein kerkje dat open was en blijkbaar volledig in het teken staat van Augustinus en zijn bekeringsverhaal. Volgens de steen boven de toegangsdeur (die ik pas ontdekte bij het verlaten van het kerkje) zou Augustinus daar gedoopt zijn. 

(muurschildering - eigen foto)

Maar dat lijkt weinig waarschijnlijk want een aparte individuele doop buiten de Paasnacht was zéér ongebruikelijk en alleen in gevallen van stervensgevaar of andere acute levensbedreigende situaties.

 Wel is er in het koorgedeelte een muurschildering die het bekeringsverhaal van Augustinus verbeeldt: neem en lees...onder de vijgenboom.
Dat is de ene plaats waar de doop van Augustinus wordt herdacht. Een klein achterafkerkje kan je zeggen.

De andere plek in Milaan is dé centrale plaats van de stad: de Duomo (ofte de kathedraal). Vorige eeuw werden uitvoerige opgravingen gedaan in en vlak voor de kathedraal. Daar werden de resten van de eerste laatromeinse/vroeg middeleeuwse kathedraal opgegraven, toegewijd aan de heilige Tecla. Zoals gebruikelijk in die periode was er vlak voor de kathedraal een apart gebouwtje als doopkapel of baptisterium opgetrokken. In de archeologische site vlak voor de Duomo kan je de grondvesten zien van het baptisterium waar Augustinus wellicht gedoopt werd in 387.

(eigen foto 6 juni 2019
vooraan zeshoekige baptisterium
Milaan )

Een energieplek...

Mark Delrue schreef een boeiend essay over de (on)mogelijkheid van christelijk geïnspireerde kunst vandaag de dag met de mooie titel: "Een spel van ogenblik en eeuwig" (uitg. Halewijn, 2017). Beslist de moeite waard.
Hij houdt een pleidooi voor openheid van gelovigen op de hedendaagse kunst en helpt via vele voorbeelden om onze geest open te stellen.
Naar het einde toe roept hij op om ook onze kerkgebouwen te blijven waarderen als plaatsen waar we raken aan een andere dimensie van het bestaan dan het commerciële en nuttige, nl. de gratuïteit (gratia). Want zegt hij: "Juist die kwistigheid, het nutteloze gebaar, brengt ons bij de kern van de humaniteit."

(eigen foto december 2018)

En hij vervolgt dat elk kerkgebouw meer is dan een historisch monument.
"Het schermt af van het geroezemoes en de waan van de dag. Een plaats waar de vluchtige stroom der dingen tot stilstand komt; een energieplek voor allen, voorbij het vluchtige hier en nu."(aangehaald werk, blz. 106)
Midden december tijdens een koopzondag in Brugge, waar je over de koppen kon lopen in de winkelstraten, was het bezoek aan de Sint-Salvatorskathedraal een rustpunt. Een ruimte binnenstappen die je uittilt boven de troosteloze consumptiedwang. Een verademing.

Sint Salvatorskathedraal van Brugge na 30 jaar helemaal gerestaureerd

 Een kathedraal waar vele eeuwen aan gebouwd en verbouwd werd getuigt dan ook van een heel stuk kerkgeschiedenis.
Gotische kruisbeelden en barokke sculpturen ademen een andere tijd én een andere visie op het geloofsverhaal.
Boeiend en voor wie zich openstelt ook zeer relativerend over onze eigen plaats in en kijk op het geloofsverhaal dat alsmaar anders verder gaat, met vallen en opstaan, met licht- en schaduwkanten, met extravertie en intravertie.

(eigen foto

(eigen foto)

Brugse kathedraal helemaal gerestaureerd

De Sint-Salvatorskathedraal van Brugge is na vele jaren eindelijk helemaal gerestaureerd.
Het is een hele prestatie geweest die dertig jaar in beslag heeft genomen en begonnen is onder bisschop Roger Vangheluwe.
Het gebouw is gerestaureerd, de geloofsgemeenschap lijdt nog altijd schade onder het misbruikverhaal van Vangheluwe. Ik was wel getroffen dat naast de hoofdingang van de kathedraal het bescheiden en kwetsbaar  kunstwerk van Ingrid Rosschaert voor de slachtoffers van seksueel misbruik in de kerk een gepaste plaats heeft gekregen.

(Esse est percipi)

Op een informatiepaneel lees je in vier talen waarover het gaat.
ESSE EST PERCIPI
zijn is waargenomen worden                                             

Aangeboden aan de bisschop van Brugge 
door de slachtoffers en hun sympathisanten
verenigd in de Werkgroep Mensenrechten in de Kerk 
op Paaszaterdag 7 april 2012
tussen Goede Vrijdag en Pasen.

Om nooit te vergeten
het lijden, sterven
en uitzien naar herkenning en opstanding
van slachtoffers van seksueel misbruik
in de Katholieke Kerk.