Waar Hij wilt

 Het Pinksterfeest is het feest waarin die mysterieuze goddelijke Geest, onzichtbaar, onvatbaar, onvoorspelbaar zijn inspirerende, daadkrachtige, verbindende invloed toont. Hoe anders, hoe onverwacht ook, toch is Hij de gemeenschappelijke adem van alle gelovigen. 

Zoals de ademhaling lucht haalt van buiten en in ons tot levenskracht wordt, zo een deel van onszelf wordt, zo is ook de Pinkstergeest niet alleen en niet in de eerste plaats een vreemd gegeven buiten ons om, maar een levenslucht in onszelf. De Vlaamse dichter Felix Timmermans schreef er een vers over dat uitgegeven werd in de bundel 'Adagio' die kort na zijn dood postuum verscheen (1947).

Dit vers blijft na bijna tachtig jaar nog altijd levensnabij klinken.

De Geest waait waar hij wil

(glasraam kerk Taizé)

en staat nooit stil.

Nu eens bij u, dan bij een ander.

Waarom bezien wij zoo elkander?

Zie, wat bij u is, is bij mij.

't Komt uit hetzelfde klaar getij,

gelijk de waatren van de beken

zich voeden aan denzelfden stroom

of uit dezelfde bronne breken.

Wij zijn de takken van één boom,

van 't zelfde huis de gangen,

de aders van het eendre bloed.

En of de geest van vlam en zangen

bij u nu, dan bij mij verwijlt,

of weer verterend naar een ander ijlt,

Hij is in ons! In ons! Zoo is het goed!

En laat ons zwijgen en verlangen.

(uit: Timmermans, Felix, Adagio, Standaard Uitgeverij, Antwerpen, 1981, blz. 22)

Uit de ene bron stromen vele beken. 

Aan de ene stam komen vele takken.

In het ene huis zijn er vele gangen.

In het ene lichaam vloeit het bloed door vele aders.

Het doet me zo denken aan de wapenspreuk van de nieuwe paus,

Leo XIV : In Illo Uno Unum, in de Ene zijn wij één.

De ene Geest die zorgt voor een veelkleurig christendom.

Dat moet gevierd worden...

Met twaalf begonnen...

 Pinksteren wordt soms het geboortefeest van de Kerk genoemd. De twaalf apostelen in onzekerheid en vertwijfeling bijeen worden begeesterd naar buiten gedreven om te vertellen wat hen is overkomen, wat zij hebben ontvangen om niet. De twaalf apostelen, verwijzend naar de twaalf stammen van Israël, getuigen voor een groep mensen die van alle windstreken bijeenkwamen in Jeruzalem. 

De vormen van getuige-zijn in de loop der eeuwen nogal veranderd en elke tijd zoeken christenen naar de gepaste woorden, beelden en middelen om hun verhaal door te geven. Wie enige jaren op zijn teller staan heeft, weet nog van grote processies met vaandels, beelden en fanfares. Dat is nu gekrompen, sommigen zouden zeggen verschrompeld. 

Maar de pauskeuze heeft ons ook geleerd dat de beleving van het roomse geloof nogal verschillend kan zijn van regio tot regio. Toch belijden allen tijdens de geloofsbelijdenis "ik geloof in de ene, heilige, katholieke en apostolische kerk". Over kerk-zijn in deze veranderende tijden schreef Jan Veulemans onderstaand gedicht. Het evoluerende perspectief op geloof, kerk en geloofsgetuigenis is goed te volgen. Adieu het rijke Roomse leven met zijn hevige vaandels, welkom de gemeenschap die stem geeft aan de sprakelozen en luistert naar wie weent.

(El Greco : Pinksteren
©Prado Madrid)

UNAM SANCTAM

Met velen op weg naar het heil

geloof als voorheen onvolkomen

zelfs geen offergaven geen schaal

alleen de olie van dromen

alleen zijn belofte verbaal

van wederkomen.

In een tocht zonder hevige vaandels

langs groenakkers en gemis

het manna soms onherkenbaar

de bijbel de erfenis

en het nooit gestolde woord

van die was en is.

Kerk zijn: elkander dragen

beklag en argwaan ten spijt

stem zijn voor sprakelozen

aandachtig oor voor wie schreit

verband zien tussen dagen

en eeuwigheid.

Die heil heeft aangezegd

-het kruis een niet te schenden teken-

is met ons op een smaller pad,

wij zullen huiswaarts uitgeweken

heldere kinderen zijn

en spreken.

(uit : Gensters in het licht. 80 gedichten uit de Lage Landen belicht door Paul Vanderghote. Keuze en redactie: Piet Thomas en Lucien Declerck. Uitg. Halewijn, Antwerpen, 2012, blz.142)

Wachten op de Geest

Net voor zijn Hemelvaart geeft Jezus zijn leerlingen de opdracht de belofte af te wachten die de Vader hen zal zenden (Handelingen 1,4). De apostelen wachten dan tien dagen en dit wachten werd niet teleurgesteld. Ik wil hier luisteren naar iemand die in zijn leven geleerd heeft te wachten. 

(Abdellatif Laâbi 2011)

De Marokkaanse-Franse schrijver Abdellatif Laâbi (1942) werd in zijn geboorteland Marokko vervolgd, negen jaar gevangen gehouden, en koos na zijn vrijlating voor een 'vrijwillige' ballingschap in Frankrijk. In zijn gedichten klinkt die periode van opsluiting vaak (indirect) door zoals in een gedicht dat hij publiceerde in 2005, ruim 20 jaar na zijn gevangenschap. Zijn schrijverschap bood hem de veerkracht om altijd weer verder te gaan. In het wachten zelf -en wat is een celstraf uitzitten anders dan wachten- vindt hij zijn kracht. Het wachten is hem een leerschool. Voor ons, christenen, die ons soms verweesd voelen in een wereld die ons opsluit binnenkamers als wachters bij het boek, kan dit vers van Laâbi een signaal van hoop zijn en vertrouwen geven en ons de kracht geven om ons open te stellen voor het onverwachte verwachte.

Of je nu schrijft of niet

je bent hier aanwezig

trouw aan het wachten dat haast nooit teleurstelt.

Daarvan

kan je zeggen dat je houdingen

en betekenissen hebt uitgeput

je vulde er tot aan de rand

alle kruiken mee

Als de bries komt

kan je ruimschoots in je levensonderhoud voorzien

en bij gelegenheid je te zorgeloze naasten

bijstaan

Het wachten

is je grote leerschool

Op een zwart bord

staat te lezen

"Weldra sluiten de klassen"

Het opschrift dateert niet van vandaag

Het gaat terug tot je prehistorie

Toch ben je hier nog

of je nu schrijft of niet

trouw aan het wachten dat haast nooit teleurstelt.

(uit: Laâbi, Abdellatif, Het continent van de gave. Keuze, vertaling en nawoord door Bart Vonck, Leuven, uitg.P, 2013, blz.165)

Laat het duidelijk zijn dat er veel toespelingen in dit gedicht staan die mij zelf heel onduidelijk zijn, maar het gaat mij om de teneur van het geheel: een soort lofzang op het wachten dat een leerschool is én dat haast nooit teleurstelt.

Laat ons zo biddend, verlangend, geduldig wachten op de belofte van de Vader.

Vuur-licht voor Pinksteren -2-

 De Paastijd wordt binnen de katholieke kerk afgerond met het Pinksterfeest. Veertig dagen Paasgebeuren mondt uit in de Hemelvaart van Jezus. Tien dagen later wordt dan Pinksteren gevierd, het moment dat de kleine kudde die Jezus na zijn dood en hemelvaart achterliet, begeesterd geraakt door een vurige zekerheid dat Jezus nabij blijft dank zij zijn Geest.

In de dagen tussen Hemelvaart en Pinksteren wordt veelvuldig de pinksterhymne Veni Creator Spiritus gezongen, een smeekbede dat de Geest van God zou komen.

De tweede strofe van dit lied luidt in Nederlandse vertaling van J.W. Schulte Nordholt :

Gij zijt de gave Gods. Gij zijt

de grote trooster in de tijd,

de bron waaruit het leven springt,

het liefdesvuur dat ons doordringt.

Vuur en water (de bron...) komen samen in een kort gedicht van

Hans Andreus, uit dezelfde bundel als het gebed in vorige bericht.

GEBED OM REGEN

(©facebook Taizé
glasraam thema Pinksteren
in de kerk van de gemeenschap
van Taizé)

Licht,

geef  me

te drinken

van je

vuur-

water,

ik 

verga

van de

dorst.

(uit: Andreus, Hans, Verzamelde gedichten, Uitg. Bert Bakker, Amsterdam, 1985, blz. 870)

Onze tijden dorsten naar ervaringen van vervulling maar in de gave van de Geest vinden we troost, levenbrengend water en liefdevuur dat verbindt in plaats van verdeelt.

Vuur-licht voor Pinksteren - 1 -

 In  de Paastijd nam ik je mee met Huub Oosterhuis en zijn Lied aan het Licht en ik wil nog even in de 'licht'-sfeer blijven met enkele gedichten van een andere Nederlandse dichter die ook sterk aangetrokken was tot licht, nl. Hans Andreus (1926-1977).

Over de betekenis van het licht voor deze dichter is er al veel inkt gevloeid alsook over de al dan niet religieuze betekenis ervan.

Als gelovige lees ik hier, zoals bij Oosterhuis, in het licht over een God, wie of wat die dan ook verder is. 

Een kleine bundel "De witte netten van zon en maan" uit 1974 bevat een vers dat ik gepast vind in deze tijd tussen de hemelvaart van Jezus en het Pinkstergebeuren. 

De leerlingen zijn wat uit hun lood geslagen want Jezus, die ondanks zijn dood, blijkbaar toch nog bij hen was, is nu voor altijd uit hun ervaringswereld verdwenen. Er is een ervaring van verlies en gemis. Ze trekken zich terug en komen samen in besloten kring. Zoals rouwenden leven ze geslagen en op zichzelf en in hun verlies gekeerd. Ze doorleven het verlies van hun geliefde leraar en meester; ze leven van herinneringen aan betere, lichtere tijden.

Hun hart is verward.

En dan lees ik hier graag volgend gedicht van Andreus

(© Henry Shelton, Ascension, 2010)

GEBED VOOR HET HART

Licht,

verlicht

ook het hart

in m'n lijf,

het heeft 

van haast niets

dan verlies

geleefd -

keer het naar

je toe.

(uit: Andreus, Hans, Verzamelde gedichten, uitg. Bert Bakker, Amsterdam, 1985, blz. 871)

Een gebed om licht en om aandacht voor het licht, om bekering naar het licht toe.

Vuur-licht voor Pinksteren - 3 -

 Of de Nederlandse dichter Hans Andreus christengelovige is of niet, vele van zijn verzen zijn wel doordrongen van het christelijke gedachtengoed.

Zo ook het titelloze gedicht waarmee ik de Paasperiode 2024 wil afsluiten.

Het gaat er over het laatste en het eerste... zoals onder anderen bij Lucas waar Jezus zegt : "en zie: er zijn laatsten die eersten zullen zijn en eersten die laatsten zullen zijn!" (Lc. 13,30) en bij het begin van het boek der Openbaring :"Ik ben de eerste en de laatste"  (Apoc. 1,17) en in de slotverzen van hetzelfde boek "Ik ben de alfa en de omega, de eerste en de laatste, het begin en het einde." (Apoc. 22, 13).

Over de liefde zijn er veel passages te citeren vooral uit het evangelie van Johannes, de eerste brief van Johannes en Paulus in zijn eerste  brief aan de Korintiërs. "Al spreek ik in de talen van de mensen en de engelen, als ik de liefde niet heb...." (1 Kor. 13).

Laat ons nog eenmaal lezen bij en bidden met Hans Andreus.

(glasraam in Anglicaanse kerk
All Saint's Church Goodmeyes, Ilford
ontworpen door Henry Shelton
©facebook)

Licht, leer me

het laatste

en eerste :

de liefde

die ik nog

mis

want voor wie ook

en die ook

jou is.

(uit : Andreus, Hans, Verzamelde gedichten, Uitg. Bert Bakker, Amsterdam, 1985, blz. 843)

Paaslicht voor onze tijden - 2 -

 Het lied aan het Licht van Huub Oosterhuis willen we nog even hernemen en herkauwen, want de inhoud is zo rijk en geschakeerd.

Zoals elk symbool is het licht ook meerduidig. Het licht heeft vele gezichten en dat spreekt sterk uit het lied van Oosterhuis.

Laten we het even houden bij de eerste strofe.

Licht dat ons aanstoot in de morgen,

voortijdig licht waarin wij staan

koud, één voor één, en ongeborgen,

licht overdek mij, vuur mij aan.

Dat ik niet uitval, dat wij allen

zo zwaar en droevig als wij zijn

niet uit elkaars genade vallen

en doelloos en onvindbaar zijn.

Het licht dat aan ons verschijnt komt van lichtjaren ver, doorheen het koude heelal, tot bij ons -de dichter spreekt hier van 'voortijdig', voor onze tijd- en elk van ons heeft zo zijn eigen ervaring. In het licht zien we dat we als mens zo anders zijn dan de mens naast ons en dat kan ons eenzaam maken. Door in het licht te staan voelen we ons ook 'ongeborgen' zegt de dichter, we staan open en bloot. Al onze geheimen en zwaktes komen mee aan het licht.

(eigen foto
Parijs interieur dec. 2015)

Dit eerste gezicht van het licht is niet zo weldoend; we ervaren het als moeilijk leefbaar, maar het licht kan ons hier ook helpen en een ander gezicht aannemen. Als we ontdekken dat we onze ervaring van eenzaamheid en koude delen met de mensen die één voor één naast ons staan, kan deze gemeenschappelijkheid ons helpen, ons uitzicht geven en warmte. Licht wordt dan een herberg waar we onze mede-mensen ontmoeten en elkaar tot genade kunnen zijn. Deze gemeenzame ervaring van licht geeft ons een doel. Dit herbergzame licht wordt een vindplaats, een ankerpunt, een lichtbaken in ons zware en droevige bestaan. 

In deze eerste strofe zien we de dynamiek ook van de Paasverhalen.

De donkerte en koude van een dode en begraven Jezus worden opengebroken door de verschijning van de Verrezene, maar deze ontmoeting is confronterend en werpt iedere leerling eerst op zichzelf terug : wat moet ik ermee? In tweede instantie wordt de ervaring van de Verrijzenis tot een koesterplek dat de leerlingen delen met elkaar en pas na vijftig dagen zal dit licht hen aanvuren tot getuigenis buiten hun eigen herberg, hun eigen kring.

Op de vooravond van Pinksteren

 Op de vooravond van Pinksteren hoort een klassieker uit het rijke liturgische arsenaal van de Kerk: Veni Creator Spiritus.

Via deze link kan je de gregoriaanse versie horen en de tekst volgen.

Wie ietsje Latijn kent, zal zien hoe compact én gelaagd deze tekst is.

https://www.youtube.com/watch?v=5GrQJGQWfd8

Er zijn meerdere Nederlandse vertalingen van deze hymne. Ik kies 

hierbij voor deze van J.W. Scholte Nordholt. Als je goed luistert

merk je dat het Nederlands veel meer woorden nodig heeft en de vertaler keuzes moet maken.

https://www.youtube.com/watch?v=Iahh6syy4Zg

Pinksterfeest 2022

 Vijftig dagen na Pasen wordt de liturgische paascyclus afgerond met het feest van Pinksteren, het feest van de heilige Geest die komt over de bange apostelen en hen nieuwe kracht en geloof schenkt.

In de orthodoxe liturgie is er onder anderen dit troparion, dit is een hymne met een bepaalde structuur, over dit gebeuren. We horen hier een drietalige versie (Engels, Grieks en Arabisch) gezongen door fr. Apostolos Hill, Nikodimos Kabranos en SEM.

Bij een middeleeuws schilderij van Duccio di Buoninsegna (1282-1339) kan je ook visueel mediteren over het Pinkstergebeuren.

Begeesterd zijn anno nu?

 Leven met en vanuit de Geest in deze dagen: wat betekent dat? Er zijn vele mogelijke antwoorden en verhalen en betogen bij deze vraag te bedenken.

Hier een kort zingend antwoord met Stef Bos die inspeelt op een klassiek Pinksterlied 'Geest van hierboven'.

Om onszelf even te spiegelen in dit lied...

Pinksteren 2021

 In muziek en in beeld vieren we hier het feest van Pinksteren.

We kunnen luisteren naar het openingskoor van de cantate BWV 172 van Johan Sebastian Bach, cantate geschreven voor het Pinksterfeest in 1714 in Weimar.

                   .

Daarbij kunnen we het mooie triptiek bewonderen van de Vlaamse schilder Bernard de Rijckere (1587) te bewonderen in de Kortrijkse Sint-Maartenskerk, met centraal de verbeelding van het pinksterverhaal, links de schepping van Adam en rechts de doop van Jezus door Johannes in de Jordaan.

(©vlaamsemeestersinsitu.be)

Zingen voor een nieuwe geest

 De oecumenische gemeenschap van Taizé heeft een eigen hedendaagse hertaling gezocht voor de klassieke liturgie met onder anderen meerdere repetitieve gezangen met een eenvoudig refrein.

De Franse componist Jacques Bertier schreef een eenvoudige melodie bij een litaniegebed waarin de Heilige Geest wordt aanroepen. In een vorige blog kon je kennis maken met het eeuwenoude gebed "Veni Sancte Spiritus" gezongen op gregoriaanse wijze.

Hier kan je een virtuele samenzang meebeleven, meezingen en meebidden van de Taizé-versie zoals die vorig jaar in de eerste internationale lockdown werd opgenomen. Jongeren uit 36 landen zingen en musiceren mee en getuigen zo van hun geloof.

 

Hopen op een nieuwe geest

 Nu de beleving van de pandemie door de duur én door de stijgende graad van vaccinatie een nieuwe fase ingaat, vragen velen zich af hoe we verder moeten als grote mensenfamilie. Moet het 'nieuwe' normaal vooral zo veel mogelijk gelijken op het vroegere normaal of moet er niet echt een andere, vernieuwende geest waaien door onze hoofden en harten?  

De kerk bidt in deze dagen om de komst van de heilige Geest. Dat bidden krijgt een bijzondere diepgang tegen de achtergrond van onze actualiteit met de pandemie, de klimaatcrisis, de vluchtelingen-stromen, de groeiende kloof tussen wie heeft en wie niet heeft. Moeten we niet én bidden én ons inzetten voor het vernieuwen van onze gedachten en gevoelens, van onze engagementen en overtuigingen? 

Hierbij een gregoriaanse versie van het klassieke gebed "Veni Sancte Spiritus" (kom Heilige Geest) dat in deze dagen tussen O.L.Heer Hemelvaart en Pinksteren wereldwijd wordt gebeden.

Een oude melodie en een oude tekst maar met een grote actualiteitswaarde.

Onder de Latijnse tekstband kan je ook een Engelse vertaling lezen.

Pinksteren 1961

Dag Hammarskjöld (1905-1961) was in de wereld die zich herstelde van de catastrofe genaamd Wereldoorlog II, een spilfiguur in de internationale politiek. Van 1953 tot aan zijn dood in verdachte omstandigheden op 17 september 1961, was hij secretaris-generaal van de UN.  
Op 21 mei 1961, Pinksteren, schreef hij in zijn geestelijk dagboek (bij ons uitgegeven onder de titel "Merkstenen")  volgende bedenking.
"Ik weet niet wie - of wat- de vraag stelde. Ik weet niet wanneer zij gesteld werd. Ik herinner me niet dat ik antwoordde. Maar eens zei ik ja, tegen iemand - of iets.
Vanaf dat moment heb ik de zekerheid dat het leven zinvol is en dat mijn leven, in onderwerping, een doel heeft.
Vanaf dat moment heb ik geweten wat het wil zeggen, 'niet om te zien', of 'zich niet te bekommeren om de dag van morgen'.   

Aan de Aridanedraad van dit antwoord voortgeleid door het labyrint van het leven, bereikte ik een tijd en een plaats waarop ik besefte dat deze weg naar een triomf voert die ondergang is en naar een ondergang die triomf is (...)
Verder op de weg leerde ik stap voor stap, woord voor woord, dat achter iedere zin van de held uit het evangelie een mens staat en de ervaring van een mens. Ook achter het gebed dat de kelk mocht voorbijgaan, en achter de belofte om hem te ledigen. Ook achter ieder woord op het kruis." 

Zoals de apostelen doorheen de Pinksterervaring, zoals Hammarskjöld hier getuigt, zo worden we uitgenodigd om gaandeweg te ontdekken wie Jezus is. Een Pinksteren dat zich altijd weer en altijd nieuw zal ontvouwen...als we ons hart en ons verstand maar open stellen voor die ervaring.

Geest is ...

Pinksteren is het feest van de Heilige Geest die de bange kleine groep apostelen overstroomt en doorstuwt op de vijftigste dag na Pasen zoals we dit kunnen lezen in de Handelingen van de apostelen, hoofdstuk 2.

De bekende protestantse theoloog Karl Barth zegt over deze geest o.a. wat volgt:

(Bernard Derijckere : Pinksteren
St. Maartenskerk Kortrijk
eigen foto)

"Het woord 'geest' betekent in de Bijbel eenvoudig 'adem'. De Bijbel denkt daarbij aan het wonderlijke feit, dat ook onder ons, mensen, de een de ander bereiken kan en bij hem veel kan tot stand brengen door een woord, dat door zijn adem gedragen wordt. Helemaal onzichtbaar en zonder dat de een naar de ander toe hoeft te gaan. Dit kleine wonder -dat eigenlijk helemaal geen wonder is- is in de Bijbel het beeld, de gelijkenis en de naam voor het grote wonder, dat hierin bestaat dat de eeuwige God ons, kleine mensen, bereikt en vindt: dat Hij, zoals we lezen op de eerste bladzijde van de Bijbel, de mens leven geeft door op hem te ademen. Het is dit grote wonder in nieuwe gestalte wanneer God de mens, die Hem ontrouw geworden is, bereikt door het woord van zijn genade en dat deze genade van God onze genade wordt: genade die wij denken, begrijpen en beleven. Dat is de uitstorting van de Heilige Geest. In deze zin is het de overstroming van Gods genade."

(Karl Barth Brevier, uitg. Ten Have, 1971, blz. 251)

Adem geven, zuurstof geven aan onze wereld: dat doet God altijd weer doorheen bezielde mensen. Mogen ook wij zo'n bezielde ademgevende mensen worden voor onze directe medemensen en voor de samenleving. Dan gebeurt Pinksteren.

Hemel is ...

Bij de hemelvaart van Jezus staarden de leerlingen de lucht in...waar is hun leider en Heer??
Maar met Pinksteren zouden ze ontdekken dat Hij aanwezig is als een vuur niet alleen boven hun hoofd zwevend, maar vooral in hun eigen hart.

Drie korte getuigenissen over de Geest in ons leven van drie gelovigen uit onze tijd.

"De hemel is elke plek en elk moment waar Hij die heet 'Ik zal er zijn' gebeurt. Hemel is thuiskomen, je diepste bestemming vinden in het bemind zijn, in het onvoorwaardelijk er mogen zijn. Hemel is baden in zijn Geest."(Carlos Desoete)

Of zoals Maurice Zundel ergens verzucht:
"Wanneer zullen wij begrijpen
dat wij geroepen zijn tot grootheid?
Wanneer zullen wij begrijpen dat God
een vurige Aanwezigheid is
diep in onszelf?
Wanneer zullen wij begrijpen
dat God de meest actuele
en de meest werkelijke Aanwezigheid is,
zonder dewelke men niemand tegemoet kan treden?
Wanneer zullen wij inzien
hoe wonderbaarlijk het Evangelie is?
(uit: "Een andere kijk op de mens."  Woorden van Maurice Zundel gekozen door Paul Debains., uitg. Abdij Bethlehem, Bonheiden, 2003, blz. 33)

Ten slotte, Luc Vanmaercke (hoofdredacteur Kerk en Leven vorige week) : "We zoeken Jezus in de verkeerde richting als we naar de wolken staren, maar net zo goed als we ons blindstaren op de gesloten kerkdeur. Hoe graag we Hem in ons vertrouwde kerkgebouw willen ontmoeten, we moeten Hem nu elders zoeken. Die zoektocht begint met een blik op de ander. (...)We worden uitgenodigd Hem te zien in elkaars woorden en daden. En weet u wat nog ongelooflijker is? We worden uitgenodigd zelf het bewijs te zijn van zijn aanwezigheid. Als we dat goed laten doordringen, zijn we straks helemaal klaar voor Pinksteren."

Pinksteren: de taal van de Geest

In het laatste nummer van het "Benedictijns Tijdschrift" van 2018 verscheen een artikel van de Amerikaanse pastor Debie Thomas over Pinksteren. Graag deel ik daaruit omdat de invalshoek mij geleerd heeft om het zo bekende verhaal van Sinksen op een nieuwe wijze te lezen.

(El Greco: Pinksteren
1600 - Pradomuseum Madrid)

 "Christenen beschouwen Pinksteren vaak als het ongedaan maken van de Babylonische spraakverwarring. Maar in feite was Pinksteren helemaal geen ommekeer van Babylon: God vervolmaakte de verwarring en zegende die!
Toen de heilige Geest neerdaalde, bracht Hij de mensheid niet terug tot één gemeenschappelijk taal, integendeel: hij bestempelde alle talen als heilig en in gelijke mate geschikt om Gods verhalen in te verkondigen. In het weefsel van de Kerk bracht Hij verscheidenheid aan en inclusiviteit.
Diegenen onder u die meer dan één taal spreken zijn misschien het beste in staat het belang te vatten van deze heilige verkondiging, deze wonderbaarlijke draden in het weefsel. Zij snappen intuïtief dat een taal meer omvat dan het geheel van zijn grammatica, woordenschat en syntaxis. Talen dragen het volle gewicht mee van hun respectievelijke cultuur, geschiedenis, psychologie en spiritualiteit. Een taal kiezen impliceert een wereldoriëntatie kiezen, anders zien en horen, de werkelijkheid anders verwerken en indelen. Volmaakte vertalingen bestaan dan ook niet.
(...)
Als de discipelen en hun vrienden in vreemde talen beginnen te spreken, begrijpt de menigte hen. En dàt brengt hen in verwarring, het feit van hun begrip, niet de boodschap die ze hoorden, want die was,in  hun verschillende talen glashelder. Ja, wat de toehoorders verbijsterde was dat God zich verwaardigde hen toe te spreken in hun eigen moedertaal. Dat Hij ze welkom heette op zo'n vertrouwelijke manier, in woorden en uitdrukkingen die hen terug voerden naar hun geboorteplaats, hun kindertijd, hun geliefde steden en landen en gemeenschap van herkomst. Alsof God eigenlijk zei: 'Deze plaats, verzadigd van de Geest, deze prille Kerk, dit nieuwe Lichaam van Christus behoort aan jou. Je hoeft je hier geen buitenstaander te voelen; ook jouw taal spreken wij; kom binnen. Kom binnen en voel je thuis'.
(...)
Er gebeurt iets als we elkanders talen spreken. We ervaren de grenzen van onze eigen blik. We leren nieuwsgierig te zijn. En we ontdekken dat Gods grote daden veel te subtiel zijn voor één enkele taal."

(Benedictijns tijdschrift 2018, blz.182-185 passim)

Veni Sancte Spiritus

Tussen het feest van Hemelvaart en Pinksteren wordt in de kerk traditioneel gebeden om de komst van de Heilige Geest.

(still uit een video van Bill Viola)

Met onderstaande link kan je een orgelvariatie op de klassieke hymne "Veni Sancte Spiritus" (Kom Schepper Geest daal tot ons neer") beluisteren, gecomponeerd door de Fransman Maurice Duruflé en gespeeld door de zeer getalenteerde orgelist-componist Thierry Escaich.

https://www.youtube.com/watch?v=wSneZQ9duE4

Pinksteren

In begin jaren 1980 stelde de priester-dichter Anton van Wilderode een bloemlezing samen met 500 religieuze gedichten uit de Nederlandse letterkunde: "En het Woord was bij God".
Daar vond ik dit mooie vers van Bertus Aafjes.

DE TOVERHAZELAAR                                                      

(afbeelding: Wikipedia)

De toverhazelaar is uitgebroken;
De Heilige Geest steeg door zijn bast omhoog
En heeft het vlammend pinkstervuur ontstoken.

Ik denk dat God vandaag uit wandlen gaat
-Moe van de binding met de scheppingsdaad-
Buiten de eeuwige ringmuur van de stof
En dat Hij dan nog doet denk ik alsof.


De dichter associeert de uitbundige bloei van de toverhazelaar met de 'vurige tongen' uit het pinksterverhaal.
En in de tweede strofe speelt hij met de tegenstelling stof en
geest terwijl hij ook knipoogt naar het scheppingsverhaal waar God wandelt in de tuin. De wandeling van God toen was verbonden met het scheppingsgebeuren, de wandeling nu op deze Pinksterdag is er een van puur genieten.
De dichter nodigt ons uit om volop te genieten en zo als het ware in de voetstappen van God te treden.
Een zalig Pinksterfeest gewenst.

God dichten tot Hij openbreekt - 6

De bloemlezing van gedichten over geloof en ongeloof "Van God los" (uitgeverij Lannoo, 2011) blijft mij bij momenten verrassen en ontroeren.
Soms is het zo eenvoudig, zoals dit vers van een Russische dichter die mij verder totaal onbekend is, Vladislav Chodasevitsj (blz. 45).
Het titelloze gedicht behoeft voor mij geen commentaar.

(Dikkele 11 november 2005)

Ik leef in alledaagse zorgen,
maar in het verborgene
leeft als een vlammend wonder
de ziel buiten mij om.

En als ik me haast naar de tram
of over een boek zit gebogen,
hoor ik ineens het geknetter van vuur -
en ik sluit de ogen.

De dichter zegt hier  dat hij geen greep heeft op de ziel van hem -die moeilijk vatbare kern van zijn bestaan-, die hij verbeeldt als een (smeulend?) vuur. Het is buiten zijn controle om dat er een ervaring plaatsgrijpt van bezield leven, leven met meer dan je kan begrijpen of controleren. Zoals je vuur niet helemaal kan controleren, vooral als de wind mee in het spel is. Bij het begin van de paaswake in de trappistenabdij van Sint Sixtus in Westvleteren dit jaar zorgde de wind ervoor dat de tere vlam van de paaskaars niet standvastig bleef branden. Zelfs de vroomheid van de monniken kon het paasvuur niet behoeden...
Vuur en licht, beelden die in deze paastijd ons willen aanspreken voorbij de grenzen van ons inperkende verstand, nodigen uit om geknetter te horen onder of achter of doorheen de geluiden van ons dagelijkse leven. Vuur dat op Pinksteren centraal zal staan bij de voltooiing van de paastijd.